Τοπωνύμια της Κλένιας

 Έρευνα-Καταγραφή: Γιώργος Δελής  
 
 Τα τοπωνύμια είναι τα ονόματα που προσδιορίζουν κάποιους κατοικήσιμους αλλά περισσότερο ακατοίκητους τόπους . Οφείλουν  τα ονόματά τους σε κάποιο γνώρισμα του τόπου: θρησκευτική λατρεία, ιστορικό πρόσωπο, γεωργική χρήση, τεχνικό έργο, όνομα ζώων ή φυτών ,λαϊκές αντιλήψεις, γεγονότων που συνέβησαν στον τόπο, ιδιοκτήτες του τόπου και φύση του εδάφους.Επίσης μπορεί να βασίζονται σε λέξεις τουρκικής ή άλλης γλώσσας που παρεφθάρησαν με το χρόνο στα ελληνικά κτλ. Τα τοπωνύμια διευκόλυναν τους κατοίκους στις μεταξύ τους συναλλαγές και συνεννοήσεις.

   Τα περισσότερα τοπωνύμια αναφέρονται συνοπτικά στο βιβλίο του συγχωριανού μας καθηγητή Πανεπιστημίου Μιχαήλ Σ.Κορδώση, “Ιστορικογεωγραφικά, Τόμος 8^ος, Μεσαιωνική και Νεότερη Κλένα Κλένια σελ. 128” και τα περισσότερα έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα.

   Αρκετά τοπωνύμια έχουν ιστορία πάνω  από ενάμιση αιώνα. Παραθέτουμε στο τέλος, πρωτόκολλο του 1871, σύμφωνα με το οποίο διαιρέθηκαν “αι γαίαι  Κλένιας”, όπως δημοσιεύεται  στο εξαιρετικό βιβλίο: Ο ΤΕΩΣ ΔΗΜΟΣ ΚΛΕΩΝΩΝ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ 19ος  – 20ός  Αιώνας τόμος Β΄σελ 132, των ερευνητών συγγραφέων: Ξενοφώντα  Ηλία και Ζωής Ηλία. Στο εν λόγω  πρωτόκολλο η πλειονότης των τοπωνυμίων που αναφέρονται, φαίνεται να έχουν μεταφερθεί και να λέγονται στις μέρες μας. Στο ίδιο βιβλίο παρατίθενται αποσπάσματα από τις επιτροπές των κοινοτήτων, που συνήλθαν το 1914 βάσει του Νόμου ΔΝΖ/1912 και όρισαν τα όρια των κοινοτήτων. Εκεί στα καθοριζόμενα όρια της κοινότητάς μας με τις γειτονικές κοινότητες αναφέρονται πολλά από τα σημερινά τοπωνύμια.

 Τέλος για τον προσδιορισμό της θέσης, που ορίζουν τα τοπωνύμια, μεγάλη βοήθεια προσέφεραν ο κ. Χαράλ. Ζεμπερλίγκος και ο κ. Δημήτριος Π. Τσάκωνας.

     
 Πολλά τοπωνύμια που ορίζουν μικρή περιοχή, τα  έχουν δώσει  οι κάτοικοι που έχουν ιδιοκτησίες εκεί και αφορούν μικρή έκταση και είναι άγνωστα σε άλλους. Η θέση που καθορίζουν είναι χωρίς όρια, ελαστική και συνήθως επικαλύπτεται από το διπλανό τοπωνύμιο. Ακόμη αρκετά τοπωνύμια δεν χρησιμοποιούνται σήμερα λόγω της γεωλογικής και όχι μόνο μεταβολής και τα θυμούνται μόνο οι ηλικιωμένοι.

   
Η παρακάτω αναλυτικότερη καταγραφή των τοπωνυμίων  του χωριού μας και της γύρω περιοχής αποτελεί μία προσπάθεια να καταγραφεί και να προσδιοριστεί η θέση τους για να θυμούνται οι παλαιότεροι και να μαθαίνουν οι νεότεροι . Στο τέλος παρατίθενται επεξεργασμένες αεροφωτογραφίες όπου τοποθετήθηκαν κατά προσέγγιση τα τοπωνύμια για ευκολότερη ανάγνωση.

  Η καταγραφή ξεκινά από τα ξωκλήσια που είναι γνωστά και σήμερα. “Αη Λιάς” στην κορυφή του βουνού της Νυφίτσας, παλιός “Άγιος Νικόλαος” στους βόρειους πρόποδες της Ψηλής Ράχης και δυτικά της Νυφίτσας, “Άγιος Παντελεήμων”, “Άγιος Νικόλαος”, “Αγία Σωτήρα”, “Άγιος Δημήτριος”, “Αγιάννης”, “Μουσκουφίτσα”, “Αγία Κυριακή” βόρεια του Ξερόκαμπου (δεν υπάρχει σήμερα, παλαιότερα υπήρχε προσκυνητάρι).

    Εν συνεχεία υπάρχουν μεγάλες περιοχές με τοπωνύμιο και μέσα σε αυτές ή και πέριξ αυτών υπάρχουν τοπωνύμια για μικρότερα σημεία.

   1)“Ξερόκαμπος” στο ανατολικό μέρος του χωριού .Ορίζεται ο κάμπος από το βόρειο άνοιγμα της Κλεισούρας και τους ανατολικούς πρόποδες της Νυφίτσας και του ρέματος του Κολοφωνιά μέχρι το Χιλιομόδι. Περιφερειακά  του Ξεροκάμπου έχουμε: Ανατολικά o “Κοκκαλάς” και το “Τουρκοστράτι”.Νοτιότερα και πριν το “Κοκκαλά”  είναι η “Πικρομυγδαλίτσα” ή “Μυγδαλίτσα” Ακόμα ανατολικότερα του Κοκκαλά” πάνω στο οροπέδιο του βουνού είναι η “Αμπιδίτσα”. Βόρεια αυτών είναι ο “Βατιάς” και κοντά στον “Βατιά” στα νότια υψώματα του “Σόνσοφα το γαλάρι”. Ανατολικότερα μεταξύ του “Σόνσοφα το γαλάρι” και του  “Κοκκαλά” είναι τα “Κουτσαίικα”.Βόρεια: πρoς το Χιλιομόδι και στο ύψος του Παλιού Σχολείου είναι το “Σύνορο” που  προφανώς καθόριζε τα όρια των χωραφιών Κλένιας Χιλιομοδίου. Εκεί περίπου ήταν η “Αγία Κυριακή”, παλιά εκκλησία που δεν υφίσταται. Πιο νότια του Συνόρου ήταν οι  “Κολώνες”, ονομασία από αρχαίες κολώνες που είχαν βρεθεί εκεί. Δυτικά : Κατηφορίζοντας το δρόμο που ξεκινάει από τον Αγιάννη πρός τη Φανερωμένη είναι η “Λιτρίβα”. Νοτιότερα αυτής μεταξύ του δρόμου Κλένιας Αγιονορίου και του δρόμου προς “Κοκκαλά” είναι το “Κοκολίο”. Πιο Νότια  η “Πάνω Κλένια” και νότια αυτής πάνω από την Μουσχουφίτσα η “Αλεξάντρα”, όπου υπάρχει πηγάδι και πηγή με νερό. Μετά την“Αλεξάντρα”, και πριν φτάσουμε στο “Καλυβάκι” είναι το “Γούπατο, και νότια η “Σπηλιά της Κλένιας”, ανατολικά στην εκβολή του ρέματος είναι το “Βαθύ”. Ανατολικότερα η επόμενη ρεματιά λέγεται “Κολοφονιάς”. Δυτικά του στενού της “Κλεισούρας” και ψηλά στο βουνό είναι της “Βάγιας ο βράχος”. Εκεί φυτρώνουν πολλές βαγιές όπου πήγαιναν οι νιόπαντροι την Κυριακή των Βαΐων και μάζευαν κλαδιά για να στολίσουν την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.  Κάτω από το “Βράχο της Βάγιας” όπου τελειώνουν τα χωράφια είναι τα “Ντράφια” ενώ ο βράχος πιο ψηλά  από το “Βράχο της Βάγιας”είναι της “Πούλιας ο βράχος”. Νοτιότερα από τους δύο βράχους είναι το “Ίσιωμα”.

  2) Γύρω από το χωριό συναντάμε βόρεια: τον “Βραχιά”, όπου βρίσκεται το  Δημοτικό Σχολείο και ο γύρω οικισμός. Συνέχεια βόρεια μετά το Δημοτικό Σχολείο  το  “Bουνό”, όπου υπάρχουν αρχαίοι τάφοι. Νοτιοανατολικά  κάτω από τον βράχο της μικρής σπηλιάς  η “Πλεύρα”. Στο νότιο άκρο του χωριού συναντάμε: την “Πλάκα με τον αιωνόβιο πλάτανο όπου κατασκευάστηκε προσφάτως και ένα μικρό θεατράκι. Πάνω από την “Πλάκα” νότια είναι ο “Βορτοπός” ή “Βερτοπός” και δυτικά αυτού προς τον Άγιο Παντελεήμονα είναι το “Μεγάλο Λιθάρι”.” Η επόμενη  ρεματιά δυτικά του “Βερτοπός” λέγεται “Βορός”.

Ανατολικά της “Πλάκας” είναι το “Τραχώνι”,ο “Βράχος ή Ελιά του Μπινιάρη ή και Μπεντένια”, πιο ψηλά νοτιότερα το “Χέρωμα” και μετά  “Καλυβάκι” ή “Καλυβάκια” ένα πλάτωμα στο μέσο της βόρειας πλευράς της Νυφίτσας, (στο άλλο πλάτωμα δυτικότερα βρίσκεται ο Άγιος Παντελεήμονας). Παλιά λέγεται ότι υπήρχαν εκεί μικρά οικήματα, καλυβάκια.  Δυτικά από το “Καλυβάκι”  φυτρώνουν σφάσκες-ασφάκας γι’αυτό λέγεται “Σφάσκες”.

 Κάτω από  τον Άγιο Παντελεήμονα  και δυτικά η περιοχή λέγεται “Πεζούλια”, αν και άλλες περιοχές λέγονται Πεζούλια λόγω της διαμόρφωσης του εδάφους. Στο ύψος αυτό αλλά δυτικά του δρόμου προς τον Άγιο Παντελεήμονα είναι του “Ζιώτη το γαλάρι”. Πιο Δυτικά είναι ο ”Κοκκινιάς”   η “Τρούπα” και οι “Κουμαριές”. Συνεχίζοντας δυτικά και ψηλά είναι τα “Καταλύματα”, τοποθεσία, όπου έζησαν οι Κλενιάτες όταν τους έκαψαν οι τούρκοι το χωριό μετά την δολοφονία του τούρκου φοροεισπράκτορα και μέχρι να τους δοθεί αμνηστία. Συνεχίζοντας Νοτιοδυτικά συναντάμε το “Ορφανόρεμα” και νότια αυτού είναι του “Καφαντάρη”. Μετά το “Ορφανόρεμα” και ανεβαίνοντας την πλάγιά προς το Στεφάνι είναι  το “Κιτσανοχώραφο” στην συνέχεια  υπάρχουν και οι ονομασίες “Γρανίτσα” ή “Γρανίτζα” και πιο κάτω η “Αλαταριά” , γιατί έβαζαν αλάτι  πάνω σε πλάκες για τα γιδοπρόβατα, ώστε να πίνουν νερό για παράγουν περισσότερο γάλα και να παχαίνουν, αλλά ειδικά κατά την εποχή του ζευγαρώματος. Εν συνεχεία είναι οι “Καρυές”.
 Νότια του χωριού στην Νυφίτσα ήταν η “Απαγορευμένη”. Άρχιζε από το ρέμα του  Αγίου Νικολάου, συνέχιζε πάνω από τον Άγιο Παντελεήμονα, στο “Βερτοπό” και έφθανε στην “Πάνω Κλένια”. Θεσμοθετήθηκε νομικά το 1911 και απαγορευόταν η βοσκή η ξύλευση κτλ. Πάνω από τον Άγιο Παντελεήμονα, όπου άρχιζε η “Απαγορευμένη”, η περιοχή λεγόταν ο “Κάψαλος του Μπισμπίκη”. Κάποιος Μπισμπίκης (παρατσούκλι) έβαλε φωτιά (να κάψει τους δαίμονές του) και η φωτιά έφτασε στον Αι Λιά. Στο μέσο της απόστασης μεταξύ Αγ. Παντελεήμονα και Αι Λιά στο βράχο είναι το “Κουρδελιόπεση “.Πάνω από τον Αγ. Παντελεήμονα υπήρχε μονοπάτι μέχρι την “Σπηλιά” και όλη η περιοχή κατά μήκος λεγόταν “Μονοπάτι”. Δυτικά του Αι Λιά είναι το “Διάσκελο”. Μεταξύ του Αι Λιά και του “Διάσκελου και λίγο βορειότερα είναι οι “Αλεπότρυπες”.

Δυτικά του χωριού:  η “Λίγαγα” και συνέχεια βόρεια  το “Αλμπάνη” που φτάνει μέχρι το “Βαρκό”, ενώ πιο νότια αυτών βρίσκεται  το “Πηγαδάκι”.

  3) Παίρνοντας τώρα το δρόμο για το Χιλιομόδι δεξιά και πριν το δρόμο για το Δημοτικό Σχολείο ήταν οι “Πάνω Ντράσες” (μεγάλοι βράχοι) και πριν το τυροκομείο του Μενεγάτου οι “Κάτω Ντράσες” . Μετά τις  “Πάνω Ντράσες” δεξιά  και μέχρι το Δημοτικό Σχολείο έχουμε την “Γάλισσα”. Πιο κάτω μετά τις  “Πάνω Ντράσες” άρχιζε η “Περιβόλα”. Παλιά ήταν χωράφια του μοναστηριού της Φανερωμένης, τα νοίκιαζαν οι Κλενιάτες και φύτευαν περιβόλια λόγω των πολλών νερών που πήγαζαν. Στην συνέχεια  μετά την στροφή και το τυροκομείο του Μενεγάτου έχουμε αριστερά του δρόμου την περιοχή “Αγιασώματος”  και δεξιά την “Γωνιά” και την “Πλαϊνή”. Στην  δεύτερη στροφή ήταν το “Παλιοσχολειό”, όπου σήμερα είναι χτισμένο το νέο νηπιαγωγείο. Νότια του Παλιοσχολείου η περιοχή λεγόταν “Μάλαμα”. Λέγεται ότι παλιά έβγαζαν χρυσό και κατασκεύαζαν νομίσματα και κοσμήματα. Γύρω από το “Παλιοσχολείο” υπάρχουν ερείπια από την αρχαία Τενέα.

 4)  Δυτικά-βορειοδυτικά ξεκινούν τρεις δρόμοι από το χωριό. Στον βορειοδυτικό δρόμο συναντάμε την “Μαγούλα” και μετά τα “Ποταμάκια” από τα νερά που έτρεχαν προφανώς από την Νυφίτσα. Σήμερα είναι το λιοτρίβι του Αγροτικού Συνεταιρισμού. Μετά  είναι ο “Βαρκός” ονομασία για τα πολλά νερά που είχε η περιοχή και τα οποία μαζεύονταν στο ρέμα που διέρχεται δυτικά του Χιλιομοδίου. Από την αρχή του ρέματος αρχίζει η περιοχή “Καρκανάς” με γάργαρα τρεχούμενα νερά. Συνεχίζοντας ο δρόμος ανεβαίνει ελαφρά πριν αρχίσουν οι κατηφόρες. Εδώ έχουμε το “Χους” ή  “Σχους” από το χώμα ή από κάποιον τούρκο με το ίδιο όνομα. Από το μέρος αυτό άρχιζε παλιά ο ελαιώνας. Βόρεια του “Χους” δύο δρόμοι οδηγούν στο “Κουκουνάρι” .Δυτικά από το “Κουκουνάρι” βρίσκεται  η “Κοτίτσα” και στην συνέχεια το “Δερβένι”.  Κατηφορίζοντας ο δρόμος  μετά το “Χους”  ένα δεξιό του παρακλάδι  οδηγεί στα “Βατάκια”, στις “Ιτιές” και καταλήγει στα “ Αμπελάκια” και συνέχεια στο “Κοντογιώργη” δεξιά πριν τον επαρχιακό δρόμο Κορίνθου-Άργους. Άλλο παρακλάδι του δρόμου νότια, οδηγεί στην Άγια Σωτήρα. Η περιοχή στην αρχή αυτού του σημείου λέγεται “Τσιβούρι” ή “Κιβούρι” από κάποιο τάφο. Μεταξύ της Αγίας Σωτήρας και ανατολικά της νεώτερης εκκλησίας της Αγίας Αικατερίνης είναι τα “Γουβιά”, ονομασία που έχει δοθεί και σε άλλα σημεία όπου το έδαφος ήταν κατάλληλο για την τοποθέτηση υπόγειων πιθαριών που έβαζαν οι συγχωριανοί μας για διατήρηση τυροκομικών προϊόντων.

  Εν συνεχεία νότια του Αγίου Δημητρίου τα “Ρέθια” και η “Κατεβασιά’’, μεγάλη περιοχή που κατέβαζε πολλά νερά. Έπειτα τις “Κοτσίνες”, μεγάλη περιοχή, όπου φύτευαν περιβόλια. Εκτείνεται από τα Αμπελάκια μέχρι την “Πιστρατού”. Η περιοχή νότια του  δρόμου πριν αυτός συναντήσει επαρχιακό δρόμο Κορίνθου-Άργους ονομάζεται “Μοναστηράκι”. Ο δρόμος συνεχίζοντας φτάνει στο “Ξουράφι”. Νότια-νοτιοδυτικά του δρόμου και μέχρι να συναντήσει τον επαρχιακό δρόμο Κορίνθου-Άργους εκτείνεται η περιοχή της “Πιστρατούς”. Μερικοί την οριοθετούν και σαν Πάνω και κάτω “Πιστρατού”. Εδώ ακολουθώντας τον δρόμο της “Πιστρατούς”  αριστερά μετά την  “Κατεβασιά’’ συναντάμε στην αρχή του δρόμου την “Τουφωτή”. Ονομασία από μια τουφωτή γκορτσιά που ήταν εκεί. Εν συνεχεία  ανηφορίζοντας,  και  πιο βόρεια ανάμεσα στα δύο ρέματα το “Μεσονύχι”  και νοτιότερα  μέσα στο μεγάλο ρέμα της “Πιστρατούς” ο “Αραπόβοθρος”, όπου υπάρχει και καταρράκτης . Νοτιανατολικά της “Πιστρατούς” στα υψώματα, όπου υπήρχαν πολλά δέντρα και  “στάλιζαν” τα γιδοπρόβατα το καλοκαίρι βρίσκεται το “Σταλιό”. Δυτικά  συνεχίζοντας προς στα σύνορα με τα χωράφια του Αγίου Βασιλείου είναι το “Καβουρόρεμα”. Απέναντι  είναι του “Νταλιάνη η ράχη”, τούρκικο όνομα.

5) Στον δεύτερο δρόμο που ξεκινάει από το μέσον του χωριού μετά  το “Λίγαγα” και το “Αλμπάνη” κατηφορίζοντας βρίσκονται  οι “Γούβες”. Το τοπωνύμιο “Γούβες” το συναντάμε και σε άλλες τοποθεσίες, όπου υπάρχουν μεγάλες λακκούβες. Μετά διασχίζουμε τις “Σπηλιές”. Οι “Σπηλιές” ονομάζονται έτσι από τις πολλές μικρές σπηλιές που υπάρχουν κατά μήκος των τριών ρεμάτων που διασχίζουν το έδαφος. Περιλαμβάνουν μια μεγάλη περιοχή που εκτείνεται  νότια από τον δρόμο Κλένιας -Αγίου Βασιλείου, βόρεια μέχρι την “Πιστρατού” περίπου, ανατολικά από το “Φλεβάρη” και δυτικά μέχρι τα “Αλωνάκια”. Μέσα στις  “Σπηλιές” υπάρχουν  τα τοπωνύμια “Ντελής”, “Δημητρέλο” και “Τρία Ρέματα”, στην συμβολή των τριών ρεμάτων. Μετά τις “Σπηλιές” νότια-δυτικά  είναι τα “Χαντάκια”  και συνέχεια του “Κουζουλή”, χωράφια που κάποτε ανήκαν σε κάποιον ονόματι Κουζουλής. Ο δρόμος συνεχίζοντας συναντάει τον δρόμο της “Πιστρατούς”, στο σημείο αυτό και βόρεια το ύψωμα λέγεται “Όχτος”. Με την ονομασία “Όχτος” έλεγαν και άλλες τοποθεσίες.

   6)Στον  νοτιότερο δρόμο του χωριού που οδηγεί στον Άγιο Βασίλειο μετά το “Πηγαδάκι” δεξιά είναι το “Φλεβάρη”. Περιοχή που φτάνει  δυτικά-βορειοδυτικά μέχρι  τις  “Σπηλιές”. Πριν κατηφορίσουμε  βορειοδυτικά, από το πρώτο παρακλάδι του δρόμου, προς τον “Ντελή” βρίσκονται τα “Γαλάρια”.  Νότια του δρόμου και πριν ανηφορίσουμε προς το “Βαθύ Ρέμα” βρίσκονται  του “Δήμα τα μελίσσια” και ακόμη νοτιότερα η “Λιθαρόστρουγκα”. Νότια από την “Λιθαρόστρουγκα” στους πρόποδες περίπου του βουνού είναι του “Κούτρουλα”. Συνεχίζοντας το δρόμο συναντάμε το  “Βαθύ Ρέμα” και νότια του “Τόγια η Σπηλιά”. Κατόπιν στο ύψος του δρόμου για τα “Αλωνάκια” νότια ήταν η “Γκορτσιά” και πιο πάνω στην ρεματιά του “Ψευδού τα χωράφια”. Βόρεια μια μεγάλη έκταση ονομάζεται “Αλωνάκια”, όπου είναι και του “Σινάνου τα κλαριά” και δυτικά  οι “Πλατάνες”. Συνεχίζοντας τον δρόμο συναντάμε το “Σαρντάμ”. Μετά το “Σαρντάμ” και πέρα από του Μορφονιού το γαλάρι είναι το “Αγίου Κων/νου το ρέμα”. Νοτιώτερα η περιοχή “Γκαλγκούνη”  στους πρόποδες του ομώνυμου βουνού.

  Ακολουθεί μια συνοπτική καταγραφή των παραπάνω κατά παράγραφο, εν συνεχεία το Πρωτόκολλο του 1871 και  αεροφωτογραφίες της περιοχής μας.

1) “Ξερόκαμπος” , “Κοκκαλάς” , “Τουρκοστράτι”, “Πικρομυγδαλίτσα”, “ Μυγδαλίτσα”  “Αμπιδίτσα”, “Βατιάς”, “Σόνσοφα το γαλάρι”, “Κουτσαίικα”, “Σύνορο”, “Αγία Κυριακή”,  “Κολόνες”, “Λιτρίβα”, “Κοκολίο”,“Πάνω Κλένια”, “Αλεξάντρα”, “Γούπατο”, “Σπηλιά της Κλένιας”, “Βαθύ”, “Κολοφονιάς”, “Πούλιας ο βράχος”, “Βάγιας ο βράχος” “Ντράφια”, “Ίσιωμα”.

2) “Βραχιά”, “Bουνό”, “Πλάκα”,“Πλεύρα”, “Μεγάλο Λιθάρι”, “Τραχώνι”, “Βράχο ή Ελιά του Μπινιάρη ή και Μπεντένια”, “Χέρωμα”, “Καλυβάκι” ή “Καλυβάκια”, “Βορτοπός” ή “Βερτοπός”, “Σφάσκες”, “Βορός”, “Πεζούλια”, “Ζιώτη το γαλάρι”, “Kοκκινιάς”, “Τρούπα”, “Κουμαριές”, “Καταλύματα”,  “Ορφανόρεμα”, “Καφαντάρη”, “Κιτσανοχώραφο”, “Γρανίτσα” ή “Γρανίτζα”, “Αλαταριά”, “Καρυές” “Απαγορευμένη”, “Κάψαλος του Μπισμπίκη”, “Κουρδελιόπεση”, “Μονοπάτι”, “Διάσκελο”, “Αλεπότρυπες”,“Λίγαγα”,“Αλμπάνη”, “Πηγαδάκι”.

3) “Πάνω Ντράσες”,“Κάτω Ντράσες” , “Γάλισσα”, “Περιβόλα”, “Αγιασώματος”, “Γωνιά”, “Πλαϊνή”,“Παλιοσχολείο” , “Μάλαμα”.

4) “Μαγούλα”, “Ποταμάκια”, “Βαρκός”, “Καρκανάς”, “Χους” ή  “Σχους”, “Κουκουνάρι” , “Κοτίτσα”, “Δερβένι”, “Βατάκια”, “Ιτιές”, “ Αμπελάκια”, “Κοντογιώργη” , “Τσιβούρι” ή “Κιβούρι”,“Γουβιά”, “Ρέθια”, “Κατεβασιά’’, “Κοτσίνες”, “Μοναστηράκι”, “Ξουράφι”,“Πιστρατού”, “Τουφωτή”, “Μεσονύχι” , “Αραπόβοθρος”, “Σταλιό”, “Καβουρόρεμα”, “Νταλιάνη η ράχη” .

5)  “Λίγαγα” ,“Αλμπάνη” , “Γούβες”, “Σπηλιές”, “Ντελής”, “Δημητρέλο” , “Τρία Ρέματα”, “Χαντάκια”, “Κουζουλή”,  “Όχτος”.

6)  “Φλεβάρη”,“Ντελή” ,“Γαλάρια”,“Δήμα τα μελίσσια”, “Λιθαρόστρουγκα”, “Κούτρουλα”, “Βαθύ Ρέμα”,“Τόγια η Σπηλιά”, “Γκορτσια”, “Ψευδού τα χωράφια”, “Αλωνάκια”, “Σινάνου κλαριά”, “Πλατάνες”,“Σαρντάμ”, “Αγ Κων/νου το ρέμα”, “Γκαλγκούνη”.

 http://klenia-gr.blogspot.com/

Προληπτικές ενέργειες Δήμου Κορινθίων για τον κορονοϊό

Ο δήμος Κορινθίων ανακοινώνει την αναστολή λειτουργίας των ΚΑΠΗ από αύριο Δευτέρα 09.03.20 και για διάστημα τεσσάρων (4) εβδομάδων.
Η αναστολή έρχεται σε συνέχεια της ανακοίνωσης του Υπουργείου Υγείας περί «Νέων προληπτικών Μέτρων για την Προστασία της Δημόσιας Υγείας».
Επιπλέον εφαρμόζονται τα εξής μέτρα που αποφάσισε το υπουργείο Υγείας  .
Αναστολή οιασδήποτε συνεδριακής εκδήλωσης  για τις επόμενες 4 εβδομάδες. ·
Αναστολή όλων των σχολικών εκδρομών στο εσωτερικό της χώρας για 2 εβδομάδες.
Διεξαγωγή όλων των αθλητικών εκδηλώσεων κεκλεισμένων των θυρών, για τις επόμενες 2 εβδομάδες.
Τα μέτρα έχουν ως επίκεντρο την προστασία των ευπαθών ομάδων του πληθυσμού από πιθανή εξάπλωση της νόσου που σχετίζεται με τον κορονοϊό
Ο δήμος με αίσθημα ευθύνης εφαρμόζει τις αποφάσεις και ακολουθεί τις υποδείξεις του Υπουργείου Υγείας , ενημερώνει τους δημότες του και έχει προετοιμαστεί κατάλληλα για να προχωρήσει σε απολυμάνσεις και κάθε άλλου είδους ενέργειες όταν και εάν αυτό κριθεί αναγκαίο.
Υπενθυμίζουμε ότι δεν έχει διαπιστωθεί στο δήμο Κορινθίων κρούσμα ασθένειας από τον κορονοϊό και ευχόμαστε να μην υπάρξει ποτέ .

Οικισμοί της Κορινθίας που αρχίζουν από Μ-Ψ

Οικισμοί της Κορινθίας Δημήτρης Λιθοξόου Πληροφορίες για τους οικισμούς της περιοχής Κορινθίας Μέρος δεύτερο: οικισμοί που αρχίζουν από Μ-Ψ

Πηγές: Grimani 1700: Η βενετσιάνικη αυτή απογραφή υπάρχει στο έργο του Βασίλη Παναγιωτόπουλου, Πληθυσμός και Οικισμοί της Πελοποννήσου 13ος – 18ος αιώνας, Ιστορικό Αρχείο Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1985. Η Κορινθία παρουσιάζεται στις σελίδες 240-242 και 291-292 του βιβλίου. Nani 1703: Αρχείο Νάνι (1703-1705) Ανέκδοτο χειρόγραφο. Βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Τα στοιχεία υπάρχουν στο βιβλίο του Μιχαήλ Κορδώση, σελ. 395-398. Alberghetti 1704: G. Alberghetti, Notizia delle quattro provincie, divise in ventiquattro territorii, con li nomi topografici delle ville. Υπάρχει στο έργο του A. Pacifico, Breve descrizzione corografika del Peloponneso o' Morea, Venezia, 1704, σελ. 118-119. Pouqueville 1827: Voyage De La Grèce, par F. C. H. L. Pouqueville, consul général de France auprès d'Ali pacha de Janina, membre de l'Académie des inscriptions et Belles Lettres de l'Institut de France; avec cartes, vues et figures: deuxième édition, revue, corrigée et augmentée, tome cinquième, Paris, Chez Firmin Didot Père et Fils, Libraires, Rue Jacob No 24, MDCCCXXVII. Πίνακας 1837: Παράρτημα του αριθ. 2 της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως έτους 1837, Γενικός Πίναξ των Δήμων του Κράτους. Σταματάκης 1846: Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, περιέχων τα ονόματα, τας αποστάσεις και τον πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου, 1846. Ραγκαβής 1853: Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος, συνταχθείσα υπό Ιάκωβου Ρ. Ραγκαβή εις τρεις τόμους, ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου, κατά την οδόν Ερμού αριθ. 214, 1853-1854. Μηλιαράκης 1886: Γεωγραφία πολιτική νέα και αρχαία του νομού Αργολίδος και Κορινθίας μετά γεωγραφικού πίνακος του νομού, υπό Αντωνίου Μηλιαράκη, εν Αθήναις, βιβλιοπωλείον της Εστίας – Τυπογραφείον Κορίννης, 1886. Philippson 1890: Philipson Alferd, Zur Ethnographie des Peloponnes, 1890. Νουχάκης 1901: Ελληνική χωρογραφία, Γεωγραφία Ιστορία Στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων, συνταχθείσα και εκδοθείσα εγκρίσει της Α. Β. Υ. του Διαδόχου Γενικού Διοικητού του Στρατού, του Υπουργείου των Στρατιωτικών, αναγνωρισθείσα δε παρά του Υπουργείου των Εσωτερικών, υπό Ιωάννου Εμμ. Νουχάκη λοχαγού του Πεζικού, εκδότης Σπυρίδων Κουσουλίνος, εν Αθήναις, παρά τω εκδότη Σπ. Κουσουλίνω, τυπογραφείον-βιβλιοπωλείον παρά τω ναώ των Αγίων Θεοδώρων, 1901. Απογραφή 1907: Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά αποτελέσματα της γενικής απογραφής του πληθυσμού κατά την 27η Οκτωβρίου 1907, τόμος 2ος , εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, 1909. Γεωργική Απογραφή 1911: Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας – Διεύθυνσις Στατιστικής, Γεωργική Απογραφή του έτους 1911, τόμοι δύο, εν Αθήναις 1914. Πολίτης 1920: Επιτροπεία των Τοπωνυμίων της Ελλάδος, Γνωμοδοτήσεις περί μετονομασίας συνοικισμών και κοινοτήτων, εκδιδομέναι αποφάσει του υπουργείου των Εσωτερικών, υπό Ν. Γ. Πολίτου προέδρου της επιτροπείας, εν Αθήναις , εκ του τυπογραφείου Δημητρίου Μ. Δελή, οδός Μιλτιάδου αριθ. 1, 1920.

Οικισμοί της Κορινθίας που αρχίζουν από Α-Λ

Δημήτρης Λιθοξόου Πληροφορίες για τους οικισμούς της περιοχής Κορινθίας Μέρος πρώτο: οικισμοί που αρχίζουν από Α-Λ

Πηγές: Grimani 1700: Η βενετσιάνικη αυτή απογραφή υπάρχει στο έργο του Βασίλη Παναγιωτόπουλου, Πληθυσμός και Οικισμοί της Πελοποννήσου 13ος – 18ος αιώνας, Ιστορικό Αρχείο Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος, Αθήνα 1985. Η Κορινθία παρουσιάζεται στις σελίδες 240-242 και 291-292 του βιβλίου. Nani 1703: Αρχείο Νάνι (1703-1705) Ανέκδοτο χειρόγραφο. Βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Τα στοιχεία υπάρχουν στο βιβλίο του Μιχαήλ Κορδώση, σελ. 395-398. Alberghetti 1704: G. Alberghetti, Notizia delle quattro provincie, divise in ventiquattro territorii, con li nomi topografici delle ville. Υπάρχει στο έργο του A. Pacifico, Breve descrizzione corografika del Peloponneso o' Morea, Venezia, 1704, σελ. 118-119. Pouqueville 1827: Voyage De La Grèce, par F. C. H. L. Pouqueville, consul général de France auprès d'Ali pacha de Janina, membre de l'Académie des inscriptions et Belles Lettres de l'Institut de France; avec cartes, vues et figures: deuxième édition, revue, corrigée et augmentée, tome cinquième, Paris, Chez Firmin Didot Père et Fils, Libraires, Rue Jacob No 24, MDCCCXXVII. Πίνακας 1837: Παράρτημα του αριθ. 2 της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως έτους 1837, Γενικός Πίναξ των Δήμων του Κράτους. Σταματάκης 1846: Πίναξ χωρογραφικός της Ελλάδος, περιέχων τα ονόματα, τας αποστάσεις και τον πληθυσμόν των Δήμων, Πόλεων Κωμοπόλεων και Χωρίων. Ερανισθείς εκ διαφόρων επισήμων εγγράφων της Β. Κυβερνήσεως και εκδοθείς υπό Ι. Δ. Σταματάκη, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Γ. Βλασσαρίδου, 1846. Ραγκαβής 1853: Τα Ελληνικά, ήτοι περιγραφή γεωγραφική, ιστορική, αρχαιολογική και στατιστική της αρχαίας και νέας Ελλάδος, συνταχθείσα υπό Ιάκωβου Ρ. Ραγκαβή εις τρεις τόμους, ων ο Α' διαλαμβάνει την Στερεάν, Ανατολικήν και Δυτικήν Ελλάδα, ο Β' την Πελοπόννησον και ο Γ' τας νήσους τας τε ελευθέρας και μη, και τον πίνακα, και εκδοθείσα υπό Κωνσταντίνου Αντωνιάδου, εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Κ. Αντωνιάδου, κατά την οδόν Ερμού αριθ. 214, 1853-1854. Μηλιαράκης 1886: Γεωγραφία πολιτική νέα και αρχαία του νομού Αργολίδος και Κορινθίας μετά γεωγραφικού πίνακος του νομού, υπό Αντωνίου Μηλιαράκη, εν Αθήναις, βιβλιοπωλείον της Εστίας – Τυπογραφείον Κορίννης, 1886. Philippson 1890: Philipson Alferd, Zur Ethnographie des Peloponnes, 1890. Νουχάκης 1901: Ελληνική χωρογραφία, Γεωγραφία Ιστορία Στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων, συνταχθείσα και εκδοθείσα εγκρίσει της Α. Β. Υ. του Διαδόχου Γενικού Διοικητού του Στρατού, του Υπουργείου των Στρατιωτικών, αναγνωρισθείσα δε παρά του Υπουργείου των Εσωτερικών, υπό Ιωάννου Εμμ. Νουχάκη λοχαγού του Πεζικού, εκδότης Σπυρίδων Κουσουλίνος, εν Αθήναις, παρά τω εκδότη Σπ. Κουσουλίνω, τυπογραφείον-βιβλιοπωλείον παρά τω ναώ των Αγίων Θεοδώρων, 1901. Απογραφή 1907: Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον των Εσωτερικών, Υπηρεσία Απογραφής, Στατιστικά αποτελέσματα της γενικής απογραφής του πληθυσμού κατά την 27η Οκτωβρίου 1907, τόμος 2ος , εν Αθήναις, εκ του τυπογραφείου Μιχαήλ Νικολαΐδου, 1909. Γεωργική Απογραφή 1911: Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας – Διεύθυνσις Στατιστικής, Γεωργική Απογραφή του έτους 1911, τόμοι δύο, εν Αθήναις 1914. Πολίτης 1920: Επιτροπεία των Τοπωνυμίων της Ελλάδος, Γνωμοδοτήσεις περί μετονομασίας συνοικισμών και κοινοτήτων, εκδιδομέναι αποφάσει του υπουργείου των Εσωτερικών, υπό Ν. Γ. Πολίτου προέδρου της επιτροπείας, εν Αθήναις , εκ του τυπογραφείου Δημητρίου Μ. Δελή, οδός Μιλτιάδου αριθ. 1, 1920. Απογραφή 1920: Βασίλειον της Ελλάδος, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας – Διεύθυνσις Στατιστικής, Λεξικόν των δήμων, κοινοτήτων και οικισμών της Ελλάδος επί τη βάσει της απογραφής του πληθυσμού του έτους 1920, εν Αθήναις, εκ του Εθνικού Τυπογραφείου, 1923. Απογραφή 1928: Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας – Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 15-16 Μαΐου 1928, Πραγματικός πληθυσμός, Αθήναι 1935. Αναγνωστοπούλου-Αϊβαλιωτάκη 1939: Αρχείον γεωργοοικονομικών μελετών Αγροτικής Τραπέζης της Ελλάδος, Ν. Η. Αναγνωστοπούλου τμημ. γεωργοικονομικών μελετών Α.Τ.Ε. & Ν. Αϊβαλιωτάκη βοηθού γεωργοοικονομικών ερευνών Α.Τ.Ε, Η περιφέρεια Ξυλοκάστρου-Δερβενίου, Αθήναι 1939. Vasmer 1941: Abhandlungen der Preußischen Akademie der Wissenschaften, Jahrgang 1941, Philosophisch-historische Klasse, Nr. 12, Die Slaven in Griechenland, von Max Vasmer, Mit eine Karte, Berlin 1941, Verlag der Akademie der Wissenschaften, in Kommission bei Walter de Gruyter u. Co. Πούλος 1950: Ιωάννου Πούλου, Η εποίκησις των Αλβανών εις Κορινθίαν, διδακτορική διατριβή, ΕΠΕΤΗΡΙΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ (1950). Χρησιμοποιήθηκε ο χάρτης με τα αλβανόφωνα χωριά. ΚΕΔΚΕ 1962: Έκδοσις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων της Ελλάδος, Στοιχεία συστάσεως και εξελίξεως των δήμων και κοινοτήτων (από της εφαρμογής του νόμου ΔΝΖ’ του έτους 1912 και εφεξής). Νομός Κορινθίας, Αθήναι, Ιούλιος 1962. Συνθήκες Στεγάσεως 1961: Βασίλειον της Ελλάδος, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών της 19 Μαρτίου 1961, τόμος ΙΙ, Δημογραφικά, κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά του πληθυσμού, συνθήκαι στεγάσεως των νοικοκυριών, τεύχος 3 Πελοπόννησος, Αθήναι 1963. Γεωργική Απογραφή 1961: Βασίλειον της Ελλάδος, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, Αποτελέσματα της Απογραφής Γεωργίας-Κτηνοτροφίας της 19 Μαρτίου 1961, τόμος Ι, Αθήναι 1966. Απογραφή 1971: Ελληνική Δημοκρατία, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Λεξικόν των δήμων, κοινοτήτων και οικισμών της Ελλάδος, επί τη βάσει της απογραφής του πληθυσμού του έτους 1971, Αθήναι 1974. Γιαννόπουλος 1972: Βασίλειος Γιαννόπουλος (διδάσκαλος), Συγκέντρωσις λαογραφικού υλικού εκ του χωρίου Κορφιώτισσα ή Κούτσι, 1972, χειρόγραφο αριθμός 3.630 του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Χουλιαράκης: Μιχαήλ Χουλιαράκη, Γεωγραφική διοικητική και πληθυσμιακή εξέλιξις της Ελλάδος 1821-1971, ΕΘΝΙΚΟΝ ΚΕΝΤΡΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ, Αθήναι 1974-1976, τέσσερις τόμοι (Α1, Α2, Β, Γ). Σταματόπουλος 1979: Κώστας Σταματόπουλος, Λαογραφία του χωριού Πιτσά του νομού Κορινθίας, 1979, χειρόγραφο αριθμός 4.116 του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Απογραφή 1981: Ελληνική Δημοκρατία, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981, Αθήναι 1982. Κορδώσης 1981: Μιχαήλ Σ. Κορδώση, Συμβολή στην ιστορία και τοπογραφία της περιοχής Κορίνθου στους μέσους χρόνους, διδακτορική διατριβή, βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα MCMLXXXI. Σάλταρης 1986: Νίκου Ιω. Σάλταρη, Η ζωή των Αρβανιτών, εκδόσεις Γ. Γέρου, Αθήνα, 1986. Τσίγκος 1991: Αθανασίου Σιδ. Τσίγκου, Κείμενα για τους Αρβανίτες, πρόλογος Αχ. Γ. Λαζάρου, Αθήνα 1991 (τα κείμενα γράφτηκαν προπολεμικά). Απογραφή 1991: Ελληνική Δημοκρατία, Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17ης Μαρτίου 1991, Αθήναι 1994. Δορμπαράκης-Πανουτσοπούλου 1992: Παν. Χ. Δορμπαράκης – Κασ. Πανουτσοπούλου, Η περιοχή της Ευρωστίνης Κορινθίας, ιστορία-λαογραφία-γλώσσα, έκδοση Συλλόγου Ευρωστινίων – Gutenberg, Αθήνα 1992.

Σημείωση: Τα στοιχεία για τους οικισμούς Ευρωστίνης (που περιέχουν πληροφορίες και μετά το 1907) υπάρχουν δημοσιευμένα και σε χωριστό κείμενο

Χάρτες του Δημήτρη Λιθοξόου (1984) Αγγελόκαστρο (επώνυμο: Αγγελοκαστρίτης) | Σολυγείας | Angelo Castro [Nani 1703]. Angelo Castro [Alberghetti 1704]. Angelo-Castron: 120 φαμίλιες [Pouqueville 1827, 182]. Angelokastro: 77 φαμίλιες / Γαλλική απογραφή 1830 [Χουλιαράκης Α1, 34]. Αγγελόκαστρον δήμου Υρνιθίου: Έδρα του δήμου. Β. Ειρήνης δήμαρχος, Α. Δάφνης εισπράκτορας [Πίνακας 1837, 3]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας: 1 ώρα και 30 λεπτά από το Σοφικό, 585 κάτοικοι [Σταματάκης 1846, 76]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας: Προϊόντα δημητριακοί καρποί, όσπρια και λάδι. Ένα μεγάλο δάσος από λιόδεντρα και πεύκα. Κοντά και βορειοδυτικά υπάρχουν ερείπια αρχαίου οχυρού και νότια ερείπια ελληνικά. Σπίτια 110, Κάτοικοι 506 [Ραγκαβής 1853 ΙΙ, 381]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας: απογραφή 1879 κάτοικοι 758 [Χουλιαράκης Α2, 60]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας: Κάτοικοι 785 Αλβανοί, οι περισσότεροι κτηνοτρόφοι. Στην κορυφή του παραπλήσιου λόφου βρίσκεται βυζαντινό κάστρο [Μηλιαράκης 1886, 142-143]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας: απογραφή 1889 κάτοικοι 542 [Χουλιαράκης Α2, 123]. Κάτοικοι Αλβανοί [Philippson 1890, 33]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας: απογραφή 1896 κάτοικοι 704 [Χουλιαράκης Α2, 190]. Αγγελόκαστρον, δήμου Σολυγείας: 7 ώρ. από Κόρινθο, 704 κάτοικοι [Νουχάκης 1901, 498]. Αγγελόκαστρον δήμου Σολυγείας, κάτοικοι 598 [Απογραφή 1907, 386]. Αγία Βαρβάρα | Τρικκάλων | Αγία Βαρβάρα δήμου Τρικκάλων, κάτοικοι 33 [Απογραφή 1907, 386]. Αγιαννιώτικα (επώνυμο: Αγιαννίτης και Αγιαννιώτης) | Κορίνθου (Κορινθίων) | Αγιαννιώτικα δήμου Κορίνθου: θέση αγροτική [Ραγκαβής 1853 ΙΙ, 380]. Άγιοι Θεόδωροι | Περαχώρας (Περαχωριτών) | Άγιοι Θεόδωροι δήμου Περαχώρας: απογραφή 1889 κάτοικοι 438 [Χουλιαράκης Α2, 122]. Άγιοι Θεόδωροι δήμου Περαχώρας: απογραφή 1896 κάτοικοι 398 [Χουλιαράκης Α2, 190]. Άγιοι Θεόδωροι δήμου Περαχώρας: 4,30 ώρ. από Κόρινθο, 398 κάτοικοι, σιδηροδρομικός σταθμός, εδώ ήταν η αρχαία Κρομμυών [Νουχάκης 1901, 491]. Άγιοι Θεόδωροι δήμου Περαχώρας, κάτοικοι 697 [Απογραφή 1907, 386]. Αγιονόρι | Κλεωνών | Agionori: 60 φαμίλιες / 248 κάτοικοι [Grimani 1700]. Agionori [Nani 1703]. Agio Nori [Alberghetti 1704]. Agionori: 110 φαμίλιες [Pouqueville 1827, 182]. Hagionori: 107 φαμίλιες / Γαλλική απογραφή 1830 [Χουλιαράκης Α1, 34]. Αγιονόρι δήμου Αγιονορίου: Έδρα του δήμου. Σ. Λελέκος δήμαρχος, Α. Αθανασάκης εισπράκτορας [Πίνακας 1837, 3]. Αγιονόρι δήμου Κλεωνών: 1 ώρα και 30 λεπτά από το Χιλιομόδι, 124 κάτοικοι [Σταματάκης 1846, 76]. Αγιονόρι δήμου Κλεωνών: Προϊόντα δημητριακοί καρποί. Σπίτια 27, Κάτοικοι 149 [Ραγκαβής 1853 ΙΙ, 380]. Αγιονόριον δήμου Κλεωνών: απογραφή 1879 κάτοικοι 204 [Χουλιαράκης Α2, 59]. Αγιονόρι δήμου Κλεωνών: Κάτοικοι 204 [Μηλιαράκης 1886, 167]. Αγιονόριον δήμου Κλεωνών: απογραφή 1889 κάτοικοι 228 [Χουλιαράκης Α2, 122]. Αγιονόρι δήμου Κλεωνών: απογραφή 1896 κάτοικοι 238 [Χουλιαράκης Α2, 189]. Αγιονόριον δήμου Κλεωνών: 5 ώρ. από Κόρινθο, 238 κάτοικοι, ιστορικό μέρος [Νουχάκης 1901, 486]. Αγιονόρι δήμου Κλεωνών, κάτοικοι 345 [Απογραφή 1907, 385]. Άγιος Βασίλειος (επώνυμο: Αγιοβασιλείωτης) | Κλεωνών | S. Basillis: 27 φαμίλιες / 97 κάτοικοι [Grimani 1700]. San Baselio [Nani 1703]. San Vassili [Alberghetti 1704]. Agio-Vasili: 15 φαμίλιες [Pouqueville 1827, 182]. Hagios Vasilios: - φαμίλιες / Γαλλική απογραφή 1830 [Χουλιαράκης Α1, 34]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλαιωνών: Έδρα του δήμου. Γ. Μπαρλάς δήμαρχος, Γ. Δολφίνης εισπράκτορας [Πίνακας 1837, 3]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: 1 ώρα και 15 λεπτά από το Χιλιομόδι, 376 κάτοικοι [Σταματάκης 1846, 76]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: Προϊόντα δημητριακοί καρποί. Ένα χρήσιμο ρυάκι. Σε μικρή απόσταση νοτιοδυτικά ερείπια αρχαίου φρουρίου πάνω σε λόφο ύψους 500 μέτρων. Σπίτια 92, Κάτοικοι 497 [Ραγκαβής 1853 ΙΙ, 380]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: απογραφή 1879 κάτοικοι 446 [Χουλιαράκης Α2, 59]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: Κάτοικοι 446. Κοντά στο χωριό περνάει το υδραγωγείο του Ανδρειανού. Στην κορυφή γειτονικού λόφου βρίσκεται βενετσιάνικο κάστρο [Μηλιαράκης 1886, 169]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: απογραφή 1889 κάτοικοι 661 [Χουλιαράκης Α2, 122]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: απογραφή 1896 κάτοικοι 720 [Χουλιαράκης Α2, 189]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών: 5 ώρ. από Κόρινθο, ταχυδρομικό γραφείο, 720 κάτοικοι [Νουχάκης 1901, 486]. Άγιος Βασίλειος δήμου Κλεωνών, κάτοικοι 732 [Απογραφή 1907, 385]. Άγιος Βλάσιος (επώνυμο: Αγιοβλασίτης) | Τρικκάλων | Άγιος Βλάσιος, δήμου Τρικκάλων: 12 ώρ. από Κόρινθο, αγροικίες [Νουχάκης 1901, 501].

Η επίσκεψη του Κερκ Ντάγκλας στο Κρυονέρι (Μάτσανι) Κορινθίας το 1964

Ο Κερκ Ντάγκλας που έφυγε από την ζωή σε ηλικία 103 ετών αφήνει πίσω του μια τεράστια καριέρα στον κινηματογράφο η οποία σε κάποιες φάσεις της έχει συνδεθεί και με την Ελλάδα. Ένα φωτογραφικό ντοκουμέντο, που κυκλοφορεί στο Pinterest η πρώτη που επαφή φέρετε να είναι το 1947 όπου ο Κερκ Ντάγκλας εμφανίζεται στα πλαίσια του προγράμματος Μάρσαλ να προσφέρει γραφική ύλη σε παιδιά που είχαν πληγεί από τον εμφύλιο πόλεμο.

Την χώρα μας θα επισκεφθεί ξανά για τον ίδιο σκοπό 8-9-10  Νοεμβρίου του 1964. Στις 9 Νοεμβρίου πηγαίνει στο Κρυονέρι (Μάτσανι) Κορινθίας, όπου «εγκαινιάζει» τα μαθητικά συσσίτια, παρόντος του τότε πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου. Προβλέπεται να καλύψουν, όπως αναφέρουν δημοσιεύματα της εποχής, 600.000 μαθητές σε 5.000 χωριά.

 O K.Nτάγκλας ως απεσταλμένος του Σχεδίου Μαθητικών Συσσιτίων επισκέφτηκε σχολεία, μίλησε και για τη δική του παιδική ηλικία, τονίζοντας ότι και εκείνος έπαιρνε σχολικό συσσίτιο, και για "το χρέος της ανθρωπότητας στον ελληνικό πολιτισμό". Οι δημοσιογράφοι τον βρήκαν προσηνή και ευφυή. Στην Αθήνα συνομίλησε με τους φοιτητές στο πανεπιστήμιο, έδωσε διαλέξεις, φωτογραφήθηκε με τη γυναίκα του Άννα στην Ακρόπολη και αποχώρησε ύστερα από ολιγοήμερη παραμονή.

Η αμερικανική βοήθεια για τα συσσίτια ανέρχεται σε 170.000.000 δραχμές και για να προβληθεί αυτή η κίνηση στην χώρα μας έρχεται ο Κερκ Ντάγκλας ο οποίος τότε βρίσκονταν στο απόγειο της καριέρας του. 

Λίγα χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το 1968, όταν βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες το "Σάντα Μάμα" (σ.σ. Brotherhood ο αμερικανικός τίτλος), μια ταινία που καταπιάνονταν για τις σχέσεις των μελών της Μαφία, ο Τύπος της εποχής ήθελε να είναι τρελά ερωτευμένος με την συμπρωταγωνίστρια του, Ειρήνη Παπά.

 

 ΠΗΓΗ: https://oupantos.blogspot.com/2020/02/1964.html

 

Χιλιομόδι: Το γοητευτικό χωριό των απογόνων του Πριάμου

Διαδρομή μέσα στον χρόνο στην περιοχή της Αρχαίας Τενέας και Χιλιομοδίου

 

 Κούροι από το νεκροταφείο της Τενέας (530 - 520 π.Χ.)

 

Ο μύθος λέει ότι οι Τενεάτες είναι απόγονοι αιχμαλώτων της Τροίας, που ο Αγαμέμνονας μέσω της Τενέδου τους εγκατέστησε στην περιοχή.
Στο πέρασμα του χρόνου ο μύθος της χαμένης πόλης κάλυψε με ένα πέπλο μυστηρίου την περιοχή και πολλοί περιηγητές και σύγχρονοι αναζητούσαν την Αρχαία Τενέα. Το μόνο εύρημα από την Τενεάτιδα γη ήταν ο «Κούρος της Τενέας», έργο του 6ου αι. π. Χ, που είχε βρεθεί το 1846 στα Αθίκια Κορινθίας. Παριστάνει έναν νέο με γυμνό σφριγηλό αθλητικό σώμα και έχει την αρχέγονη μορφή του θεού Απόλλωνα.

 

Ο εντοπισμός αρχαϊκής σαρκοφάγου το 1984 κατά τη διάρκεια εργασιών της Κοινότητας Χιλιομοδίου και η εύρεση, στην περιοχή μεταξύ Χιλιομοδίου-Κλένιας το 2010, των Δίδυμων Κούρων, εντυπωσιακών επιτύμβιων αγαλμάτων αρχαϊκής εποχής, προϊόντα αρχαιοκαπηλίας, ήταν η αιτία να ξεκινήσει συστηματική ανασκαφή στην περιοχή με υπεύθυνη αρχαιολόγο την Δρ. Έλενα Κόρκα, επίτιμη Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων & Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠ. ΠΟ. Α.

Η ανασκαφή πραγματοποιείται Σεπτέμβριο και Οκτώβριο κάθε έτους από το 2013 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Με τη συμμετοχή μιας πολυπρόσωπης διεπιστημονικής ομάδας, αρχαιολόγους και φοιτητές από Ελληνικά και ξένα Πανεπιστήμια, η ομάδα του Tenea Project υποστηρίζει με σκληρή δουλειά τη σημαντική αυτή ανασκαφική προσπάθεια για την εύρεση και ανάδειξη της Αρχαίας Τενέας. Στα επτά χρόνια της ανασκαφικής δραστηριότητας εντοπίστηκε οργανωμένο νεκροταφείο (6οαι. π.Χ. - 3ο αι. π.Χ.), τμήμα αρχαίας οδού, ένα δίχωρο υπέργειο ταφικό μνημείο του 1ου αι. μ.Χ. στη θέση Παλαιό Σχολείο εντοπίστηκαν τα πρώτα οικιστικά ρωμαϊκά κατάλοιπα της πόλης της Αρχαίας Τενέας, ενώ το 2019 ήρθε στο φως το πρώτο δημόσιο κτήριο, τα Λουτρά. Η ανακάλυψη της Αρχαίας Τενέας θεωρήθηκε από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά επιτεύγματα το 2018 και τράβηξε το ενδιαφέρον όλου του κόσμου. Στην ανασκαφική έρευνα των επτά χρόνων έχουν βρεθεί πολύ σημαντικά ευρήματα, τα οποία μελετώνται από τους επιστήμονες και φανερώνουν μια πλούσια κοινωνία, με χαρακτήρα διαπολισμικότητας, που βρίσκεται σε μια σημαντική θέση που την καθιστούσε πέρασμα σε όλους τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους. Φανερώνουν επίσης ότι η περιοχή κατοικείται συνεχώς για 1000 χρόνια τουλάχιστον από τον 6ο αι. π.Χ. ως τον 6ο αι. μ.Χ. και, όπως φαίνεται, εγκαταλείπεται με τις επιδρομές των Αβαροσλάβων.
Οι άνθρωποι που απομένουν μετακινούνται πλέον στην ορεινή ζώνη και στους επόμενους αιώνες ακμάζει ο μοναχικός βίος και τα μοναστήρια παίζουν όχι μόνο ρόλο θρησκευτικό, αλλά και πολιτικό και οικονομικό ρόλο ιδίως κατά τη διάρκεια της Ενετικής και τουρκικής κυριαρχίας. Στο μέρος που βρισκόταν η Αρχαία Τενέα, που συμπίπτει εν μέρει με το σημερινό Χιλιομόδι, δεν υπήρχε κατοίκηση λόγω της επικίνδυνης θέσης του, επειδή βρίσκεται στο πέρασμα Κορίνθου-Άργους.
Στην περιοχή όμως υπάρχει ένα σπουδαίο και πολύ πλούσιο μοναστήρι η Ιερά Μονή της Φανερωμένης (Παλαιά Μονή), που βρίσκεται επτά χιλιόμετρα νοτιοανατολικά από το σημερινό χωριό και η παρουσία του ήταν συνυφασμένη με τη ζωή των κατοίκων της περιοχής και υπήρχε έντονη πνευματική σύνδεση. Ο πλούσιος κάμπος της περιοχής ήταν ιδιοκτησία της μονής και προεπαναστατικά κάποιες οικογένειες ζούσαν εκεί ενοικιάζοντας ή φροντίζοντας τη γη της μονής.

Ιερά Μονή Παναγίας Φανερωμένης (Παλαιά Μονή)

Το καθολικό της Παλαιάς Μονής Φανερωμένης του 12ου αι. μ.Χ. και ο ναός της Αγίας Μαρίνας του 16ου αι. μ.Χ., που έχει αγιογραφηθεί από το ζωγράφο της εποχής Δημήτριο Κακαβά, από το 1951 έχουν οριστεί ιστορικά διατηρητέα μνημεία. Η μονή ήταν ανδρική έως το 1949 που μετατράπηκε σε γυναικεία, ενώ το 1897 μεταφέρθηκε στη θέση που είναι σήμερα, τρία χιλιόμετρα ανατολικά του χωριού, δίπλα στο δάσος.
Με την ίδρυση του Ελληνικού κράτους παρατηρείται μεγάλη μετακίνηση των κατοίκων από το Αγιονόρι στο Χιλιομόδι και το 1843 καταγράφονται 311 κάτοικοι. Ο αγροτικό-κτηνοτροφικός οικισμός μεταβάλλεται σιγά-σιγά σε τόπο με μικροαστικό χαρακτήρα, εν μέρει, όπως διαμορφώνονταν πλέον οι νέες κοινωνίες του ελεύθερου ελληνικού κράτους, όταν η θέση τους ήταν επίκαιρη.
Και η θέση του Χιλιομοδίου ήταν πολύ επίκαιρη. Βρίσκεται μόλις 18 χιλ. από την Κόρινθο, 98 χιλ. από Αθήνα, 33 χλμ από Άργος και 43 χλμ από Ναύπλιο. Σπουδαίοι αρχαιολογικοί τόποι βρίσκονται πολύ κοντά, ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Κορίνθου στα 13 χιλ., της Αρχαίας Νεμέα στα 17χλμ και των Μυκηνών στα 23 χιλ. Βρίσκεται στο πέρασμα Κορίνθου- Άργους, σε ωραία τοποθεσία, με ελαιώνες & κάμπο ολόγυρα και δίπλα από ένα υπέροχο δάσος. Η θέση του έδωσε τη δυνατότητα να αναπτυχθεί, να αποκτήσει σιδηροδρομική σταθμό και να έχει εύκολη μετακίνηση με καλό οδικό δίκτυο.
Είναι το κεντρικό χωριό μιας περιοχής με όμορφα και γραφικά χωριά, με πλούσια κληρονομιά Κλένια, Αγονόρι, Στεφάνι, Άγιος Βασίλειος, Κουταλάς, Μαψός, Σπαθοβούνι.

Ταξίδι στο Χιλιομόδι σήμερα

Είναι χωριό του Δήμου Κορινθίων, 18 χιλιόμετρα νότια της Κορίνθου και στον οδικό άξονα Κορίνθου-Άργους. Έχει 2000 περίπου κατοίκους, που οι περισσότεροι ασχολούνται με τη γεωργία, αμπελουργία, πτηνοτροφία, κτηνοτροφία και εμπόριο. Η λέξη Χιλιομόδι είναι σύνθετη και προέρχεται από το χίλια και μόδια. Το μόδι ήταν μονάδα μέτρησης συνήθως σιτηρών, το χρησιμοποιούσαν επίσης και σαν μονάδα επιφανείας, και υποδηλώνει έννοια σαφώς μεγάλης και απροσδιόριστης έκτασης.

Το χωριό έχει Αγροτικό Ιατρείο με δύο μόνιμους ιατρούς, ΚΕΠ, Ταχυδρομείο-Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο, Παιδικό Σταθμό, εξατάξιο Δημοτικό σχολείο, Γυμνάσιο & Λύκειο.
Ανατολικά υπάρχει το περίφημο πευκοδάσος του Χιλιομοδίου, που το θαυμάσιο δασικό περιβάλλον του και το υγιεινό κλίμα του, το έχει κάνει γνωστό έξω από τα όρια του Νομού. Ένα μεγάλο μέρος του δάσους, καταστράφηκε στις πυρκαγιές του 2007, ενώ στη συνέχεια οργανώθηκαν δενδροφυτεύσεις με τη συμμετοχή πολλών συλλόγων και περιβαλλοντολογικών οργανώσεων. Τα τελευταία χρόνια ο τόπος έχει ξαναπρασινίσει και τα νεαρά δένδρα όλο και ψηλώνουν! 
Οι άνθρωποι του χωριού είναι εργατικοί και φροντίζουν για την πρόοδο του χωριού, ενώ τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιούνται πολλοί σύλλογοι, που έχουν έντονη παρουσία και προσφέρουν σημαντικό έργο στην κοινωνία. Έτσι οι κάτοικοι του τόπου διασκεδάζουν με τα δρώμενα του τόπου, παίρνουν μέρος σε θεατρικές παραστάσεις, τραγουδούν στη Χορωδία, παρακολουθούν την ανασκαφή, τρέχουν σε διαδρομές μέσα στο δάσος και αρχαίους δρόμους, παθιάζονται με την ομάδα του χωριού τον Ατρόμητο, παίρνουν δυνάμεις από το μοναστήρι, αγαπούν το δάσος του και άμα χρειαστεί σβήνουν τις πρώτες εστίες φωτιάς που το απειλούν.
Είναι πολύ ενδιαφέρον κάποιος να επισκεφτεί τον τόπο αυτό, για να γνωρίσει τους ανθρώπους του κατά πρώτον, αλλά και να γνωρίσει από κοντά τα μέρη του που το κάνουν αξιολάτρευτο. Η μεγάλη μας ηθοποιός Ειρήνη Παππά, ο σκηνοθέτης Μανούσος Μανουσάκης, ο ποιητής Βασίλης Ρώτας κατάγονται από Χιλιομόδι.

Η επίσκεψη στην Παλαιά Μονή Φανερωμένης, σε ένα μέρος σαν αετοφωλιά, με πολύ εύκολη πρόσβαση στα επτά χιλιόμετρα από το χωριό είναι υπέροχη. Κάθε Παρασκευή του Πάσχα γίνεται λειτουργία και διεξάγεται ο λαϊκός δρόμος Χιλιομόδι- Παλαιό μοναστήρι ενώ την παραμονή (Πέμπτη του Πάσχα) το άναμμα των φωτιών στην διπλανή κορυφογραμμή και το γλέντι που ακολουθεί με τα ψητά και κρασί θυμίζουν γνήσια γλέντια περασμένων εποχών.
Η επίσκεψη στη Νέα Μονή Φανερωμένης, και στον διπλανό ναό της Αγίας Μαρίνας, τρία χιλιόμετρα από το χωριό, είναι μια ξεχωριστή εμπειρία θρησκευτικής συνάντησης με μοναχές πολύ φιλόξενες και ξεχωριστές. Η μονή εορτάζει την 23 Αυγούστου και την 21 Αυγούστου πραγματοποιείται λιτάνευση της εικόνας και οδοιπορικό από παλαιό μοναστήρι σε νέο μοναστήρι με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου.
Η διαδρομή, το τρέξιμο και η βόλτα μέσα στο δάσος του Χιλιομοδίου, μόλις 3 χιλιόμετρα ανατολικά του χωριού, είναι υπέροχη και αναζωογονητική κι, αν περάσουμε κοντά στην κατασκήνωση το καλοκαίρι, θ’ ακούσουμε τα γέλια & τη μουσική των παιδιών.
Η συμμετοχή στους αγώνες ανώμαλου δρόμου μέσα στο πευκοδάσος και ορεινού τρεξίματος στους αρχαίους δρόμους του τόπου μας θα είναι μια αξέχαστη εμπειρία. Την 24 Φεβρουαρίου 2019 διοργανώθηκε με μεγάλη επιτυχία ο αγώνας ανώμαλου δρόμου «TRIAL Ημιμαραθώνιος Φανερωμένης Χιλιομοδίου» 6 χιλιομέτρων και 21 χιλιομέτρων σε μια υπέροχη χειμωνιάτικη διαδρομή μέσα στο δάσος και με τερματισμό την κατασκήνωση όπου τους περίμενε γίδα βραστή. Φέτος έχει προγραμματιστεί ο 2ος «TRIAL Ημιμαραθώνιος Φανερωμένης Χιλιομοδίου» την 23 Φεβρουαρίου 2020. Το 2019 οργανώθηκε επίσης ο 3ος Αγώνας Ορεινού Τρεξίματος Μυκήνες-Τενέα που ξεκινάει από την Πύλη Λεόντων των Μυκηνών και τερματίζει στο Στάδιο του Χιλιομοδίου, ένας υπέροχος δρόμος πάνω σε αρχαία περάσματα και στα χνάρια της ένδοξης ιστορίας μας.

Η επίσκεψη στο άγαλμα του Νικηταρά, έργο του Φάνη Σακελαρίου, για να τιμηθεί ο ήρωας για τη Μάχη του στα Δερβενάκια και Αγιονόρι, μόλις 1000 μέτρα από το χωριό είναι η απόδοση τιμής σε ένα σεμνό ήρωα της Επανάστασης του 1821 που χρωστάμε την Ελευθερία μας.
Η γνωριμία μας με την αρχαιολογική έρευνα tenea-project θα μας φέρει σε επαφή με το μακρινό παρελθόν μας που συνεχίζει όμως να μας επηρεάζει και να μας εμπνέει. Δεν υπάρχει ακόμη οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος.

Η Αρχαία Τενέα ανάμεσα στις σπουδαιότερες αρχαιολογικές ανακαλύψεις του 2018

Η επίσκεψη μας στην παλαιά βρύση του χωριού, στην άκρη του χωριού θα μας θυμίσει παραμύθια και ιστορίες των παλαιοτέρων.
Η παρακολούθηση μιας απολαυστικής παράστασης από τη Θεατρική Σκηνή Χιλιομοδίου, η παρακολούθηση της χορωδίας «Πολύμνιας» ή μιας χορευτικής παράστασης από τον τοπικό Χορευτικό Όμιλο θα μας ικανοποιήσει απόλυτα.
Με τη βόλτα μας μέσα στο χωριό για να δούμε το σπίτι της Ειρήνης Παππά και του Μανούσου Μανουσάκη, τον σιδηροδρομικό σταθμό, την εκκλησία του χωριού, τον Άγιο Γεώργιο που την ημέρα του εορτασμού του γίνεται λαϊκός δρόμος με τη συμμετοχή πολλών συγχωριανών, τα όμορφα σχολεία μας και το στάδιο του Χιλιομοδίου, ένα ζωντανό χώρο του χωριού, θα γνωρίσουμε καλύτερα το Χιλιομόδι.
Η συμμετοχή στο καρναβάλι της Καθαρής Δευτέρας που θυμίζει τα καρναβάλια παλαιοτέρων εποχών είναι άκρως εκτονωτική και γνήσια εμπειρία μακριά από ξενόφερτες συνήθειες.
Το μεγάλο πανηγύρι του Χιλιομοδίου, που γίνεται την 22 και 23 Αυγούστου, ελκύει πολλούς επισκέπτες και η μουσική και η διασκέδαση σταματάει το πρωί.
Και… αν θέλουμε να φάμε ή να πιούμε το καφεδάκι μας, πολύ εύκολα… με νοστιμιές της σούβλας, τοπικά εδέσματα και ωραία κρασιά της περιοχής. Οι ταβέρνες στην Καμαρέτα, στου Γεμενή, μέσα στο Χιλιομόδι ή και στα γύρω χωριά, και τα σουβλατζίδικα στο Χιλιομόδι ετοιμάζουν υπέροχες νοστιμιές και θα μας ικανοποιήσουν απόλυτα. Τα καφενεία, οι καφετέριες, στο Χιλιομόδι, χώροι ζωντανοί με ζεστό περιβάλλον θα αποζημιώσουν σίγουρα τον επισκέπτη.
Αν παρ’ όλα αυτά είναι πολύ δύσκολο να το επισκεφτούμε και να το δούμε από κοντά σύντομα… ας ακούσουμε αυτή τη στιγμή, τη μουσική από το πολύ γνωστό νεανικό μουσικό συγκρότημα 1000mods, που έχει ξεκινήσει από εδώ και δίνει συναυλίες σε όλο τον κόσμο. Τότε το νοερό ταξίδι μας θα ξεκινήσει από το Χιλιομόδι και θα φτάσει σε κάθε γωνιά του κόσμου αυτού!
Το όνομα 1000mods είναι παραφθορά της λέξης Χιλιομόδι. 

 

ΠΗΓΗ: www.protothema.gr/travelling/article/970530/diadromi-mesa-ston-hrono-stin-periohi-tis-arhaias-teneas-kai-hiliomodiou/

Ανακαλύπτοντας τους αρχαίους μυκηναϊκούς δρόμους

Κώστας Πλιάκος , CNN Greece

Η ορεινή Κορινθία προσφέρει πολλές συγκινήσεις για όσους αγαπούν την ύπαιθρο και τις βόλτες στο βουνό. Ωστόσο, είναι αδικημένη γιατί οι τόσες πολλές και ενδιαφέρουσες επιλογές της, επισκιάζονται από την προβολή και την κοσμικότητα των Τρικάλων. Τα τρία χωριά της ορεινής Κορινθίας είναι αναμφισβήτητα πανέμορφα και με όλες τις τουριστικές διευκολύνσεις αλλά υπάρχουν πολλές επιλογές στη γύρω περιοχή για εξερεύνηση, περιπάτους, αρχαιολογικό τουρισμό, γεύσεις κτλ.

Η ορεινή περιοχή του Στεφανίου, σχεδόν ανάμεσα στην Κόρινθο και στο Άργος παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον για κάθε επισκέπτη που αναζητά μια διαφορετική εξόρμηση την εξοχή.
Φεύγοντας από την Κόρινθο με κατεύθυνση προς το Χιλιομόδι, υπάρχουν δύο χωριά που αξίζουν την προσοχή σας, το Στεφάνι και το Αγιονόρι, αλλά και ένα σημαντικό αρχαιολογικό μνημείο. Οι μυκηναϊκοί δρόμοι, ερείπια των οποίων σώζονται αλλά και το μονοπάτι πάνω στο οποίο ήταν χτισμένοι και που σήμερα χιλιάδες περιπατητές επισκέπτονται κάθε χρόνο.

Λίγα λόγια για τους δρόμους

Ο Όμηρος στην Ιλιάδα χρησιμοποιεί και την προσωνυμία «ευρυάγυια» όταν αναφέρεται στις Μυκήνες, δηλαδή η πόλη με τους ευρείς δρόμους και αναφέρεται κατά πάσα πιθανότητα στο οδικό δίκτυο που κατασκευάστηκε στην ύστερη εποχή του Χαλκού και θεωρείται ένα από τα επιτεύγματα της εποχής.
Η πρώτη αναφορά στο δίκτυο των αρχαίων μυκηναϊκών δρόμων στη περιοχή των Μυκηνών, γίνεται το 1884 από τον Γερμανό λοχαγό και τοπογράφο Μπέρνχαρβτ Στέφεν.

Ο Στέφεν χαρτογράφησε την περιοχή για λογαριασμό του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου της τότε Γερμανικής αυτοκρατορίας και ανακάλυψε τα τμήματα δύο δρόμων ενώ σε νεότερη έρευνα πρόσθεσε αποσπασματικά ίχνη κι άλλων δρόμων.
Οι αρχαιολόγοι πιστεύουν ότι οι βασικές αρτηρίες ήταν τέσσερις.
Τρεις δρόμοι είχαν κατεύθυνση τα φυσικά περάσματα που οδηγούν στη Κορινθία, δηλαδή το πέρασμα των Δερβενακίων, του Αγίου Βασιλείου και της Κλεισούρας του Αγιονορίου, ενώ μία τέταρτη οδός δείχνει να συνέδεε τις Μυκήνες με την Τίρυνθα και την Επιδαυρία.

  Το κάστρο του Αγιονορίου. Ένα μοναδικό μνημείο στην Κορινθία

Οι δρόμοι είχαν κατασκευαστεί ως μέρος ενός αμυντικού δικτύου και για χρήση κυρίως από τα ιππήλατα άρματα που ήταν σημαντικό κομμάτι της πολεμικής μηχανής της εποχής. Στο δεύτερο μισό του 13ου αιώνα γνωρίζουμε ότι οι Μυκηναίοι είχαν προχωρήσει σε σημαντικά αμυντικά και οχυρωματικά έργα. Η χρονολογία αυτών των έργων συμπίπτει με την χρονολογία κατασκευής ενός από τους δυο δρόμους στην περιοχή του Στεφανίου που συνέδεε τις Μυκήνες με τον Ισθμό.

Οι δρόμοι αυτοί επέτρεπαν την γρήγορη αποστολή στρατιωτικών ενισχύσεων όπου υπήρχε ανάγκη καθώς και τον έλεγχο της περιοχής σε περίπτωση που δέχονταν επιδρομή. Σε εποχές ειρήνης, το οδικό δίκτυο των Μυκηναίων εξυπηρετούσε τις επικοινωνίες και το εμπόριο καθώς και τον έλεγχο της αγροτικής παραγωγής.
Για να μπορούν οι Μυκηναίοι να ελέγχουν την τεράστια περιοχή τους η οποία περιλάμβανε την Κορινθία και την Βόρεια Αργολίδα είχαν οργανώσει ένα διοικητικό σύστημα που βασιζόταν στην αυστηρή ιεραρχία και σε έναν πολύπλοκο γραφειοκρατικό μηχανισμό ο οποίος για να δουλέψει χρειάζονταν γρήγορες και ασφαλείς επικοινωνίες, οι οποίες γίνονταν με τους δρόμους που κατασκευάστηκαν.


Μονοπάτι πάνω σε αρχαιο μυκηναϊκό δρόμο στην περιοχή του Στεφανίου / Πηγή CNN Greece

Τα ερείπια αυτών των δρόμων φαίνονται σήμερα και πολλά σημεία τους διατηρούνται μετά από 3.500 χρόνια κυρίως στη δύσβατη ημιορεινή περιοχή Βορειοανατολικά των Μυκηνών.
Το γιατί είναι ακόμη ορατοί οι δρόμοι αυτοί οφείλεται στο ότι εξαιτίας της μορφολογίας του εδάφους οι Μυκηναίοι έδωσαν μεγάλη προσοχή στην κατασκευή τους και έκαναν σημαντικά έργα αντιστήριξης για την προστασία από τη διάβρωση. Ένας ακόμη λόγος για την διατήρησή τους είναι ότι μέχρι πριν από λίγα χρόνια στην περιοχή υπήρχε ήπια ανθρώπινη παρέμβαση οπότε δεν είχαμε ανθρωπογενείς καταστροφές.

 
O πρώτος χάρτης του Μπέρνχαρβτ Στέφεν με τους δρόμους που είχε χαρτογραφήσει
 
Αν θέλετε να περπατήσετε στους μυκηναϊκούς δρόμους μπορείτε να ξεκινήσετε είτε από το Στεφάνι, είτε από τις αρχαίες Μυκήνες και θα βρείτε ειδικές σημάνσεις. Ετοιμαστείτε όμως για χωματόδρομο και πεζοπορία στο βουνό.
Κάθε χρόνο τοπικοί φορείς της περιοχής, οργανώνουν αγώνα δρόμου από τις Μυκήνες στο Χιλιομόδι , την περιοχή της αρχαίας Τενέας, πάνω στον αρχαίο δρόμο ο οποίος έχει καθαριστεί από τους τοπικούς συλλόγους.
Σε κάποια σημεία του ο αγώνας γίνεται πάνω στον νέο δρόμο που χαράχτηκε παράλληλα με τον αρχαίο και σε άλλα σημεία πάνω στον αυθεντικό αρχαίο. Η διαδρομή έχει μήκος 22, 8 χιλιόμετρα και στο μεγαλύτερο μέρος της περνά μέσα από μονοπάτια και μονοπατόδρομους.
Δεν θα είναι καθόλου δύσκολο να τον βρείτε και να κάνετε μια μικρή πεζοπορία καθώς ξεκινά από την πύλη των λεόντων στις αρχαίες Μυκήνες και ακολουθεί τη βόρεια πλαγιά του λόφου της ακροπόλεως και συνεχίζει στη χαράδρα του Χάβου. Ειδική σήμανση θα σας βοηθήσει να βρείτε το δρόμο.

Το χωριό Στεφάνι, στην ορεινή Κορινθία, Πηγή: CNN Greece

Ανακαλύψτε τη γύρω περιοχή

Αφού κάνετε τη βόλτα σας στο βουνό και στα μυκηναϊκά μονοπάτια (την Άνοιξη το τοπίο είναι υπέροχο), επιβάλλεται να γνωρίσετε τα γύρω χωριά, τα οποία έχουν μεγάλη ιστορία ξεκινώντας από το Αγιονόρι.
Μπορείτε να πάτε μέσω της Κλεισούρας, γνωστής από την καταστροφή του στρατού του Δράμαλη, από τον Νικηταρά, το 1826, μετά την πρώτη μάχη στα Δερβενάκια.

To εσωτερικό του μοναστηριού του Αγίου Δημητρίου. Πηγή: CNN Greece

Το Ανιονόρι το συναντάμε για πρώτη φορά στις μεσαιωνικές πηγές με το όνομα Ενόριον και συγκεκριμένα στον Βίο του Οσίου Νίκωνα του «Μετανοείτε».
Στις Βυζαντινές πηγές το συναντάμε ξανά μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους όπου αναφέρεται η κατάληψη του κάστρου του Ανιονορίου. Τα γεγονότα αναφέρονται και στο Χρονικό του Μορέως το οποίο γράφτηκε έναν αιώνα μετά. Το κάστρο που θα δείτε στο Αγιονόρι συντηρήθηκε και αναπλάστηκε πρόσφατα. Έχει ενδιαφέρον γιατί στον σημερινό περίβολο του, υπάρχουν ερείπια αλλά και σωσμένα τμήματα βυζαντινών εκκλησιών από τις οποίες μόνο μία είναι ακόμη ακέραιη, εκείνη των Αγίων Αναργύρων, χτισμένη και εικονογραφημένη το 1325-1326. Έχουν εντοπιστεί 13 από αυτές τις εκκλησίες. Το πιο εντυπωσιακό απ’ όλα τα ερείπια είναι ο ναός του Αγίου Μάρκου, κατασκευασμένος με τεράστιες πέτρες, κοντά στη βορειοδυτική πλευρά του κάστρου, που σύμφωνα με τους καθηγητές Ν. Δρανδάκη και Β. Κατσαρό, μάλλον ανήκει στον 11ο αιώνα.

Το εκκλησάκι του Αγίου Ταξιάρχη, χτισμένο στα μεταβυζαντινά χρόνια, με τοιχογραφίες του 1565 του Θεοδόσιου Κακαβά / Πηγή: CNN Greece

Συνεχίζοντας την περιήγησή σας σε αυτό το κομμάτι της Κορινθίας, θα περάσετε σίγουρα από το Στεφάνι όπου μπορείτε να φάτε σε μια από τις ταβέρνες του εξαιρετικό τοπικό κρέας. Το Στεφάνι κατοικήθηκε επί τουρκοκρατίας, και άκμασε στους επόμενους αιώνες, όπως δείχνουν τα μεταβυζαντινά του μνημεία με σπουδαιότερα τον Άγιο Ταξιάρχη με τοιχογραφίες του 1565 του Θεοδόσιου Κακαβά. Το εκκλησάκι σώζεται ανακαινισμένο και μπορείτε να φτάσετε εκεί από έναν ήπιο χωματόδρομο μετά τη μονή του Αγίου Δημητρίου.

Τοιχογραφία του Θεοδόσιου Κακαβά του 1565 στο ναό του Αγίου Ταξιάρχη / Πηγή: CNN Greece

Να επισκεφτείτε οπωσδήποτε τη την μονή του Αγίου Δημητρίου που επιβιώνει ως σήμερα ανακαινισμένη ως γυναικείο μοναστήρι. Το Στεφάνι έχει πλούσια μεταβυζαντινή κληρονομιά, λαογραφικό μουσείο και είναι επίσης γνωστό στην επιστημονική κοινότητα για το Αστεροσκοπείο του στο οποίο κάνει έρευνα το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.
Η ιστορία του ξεκινά το 1964 και από τότε έχουν περάσει από αυτό πολλοί έλληνες και ξένοι επιστήμονες. Ένα ακόμη βυζαντινό μνημείο που αξίζει να δείτε είναι το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου που είναι ο παλαιότερος βυζάντινός ναός της περιοχής, ο οποίος βρίσκεται στο χωριό Κλένια.
Εκτιμάται ότι χτίστηκε το 1287. Οι τοιχογραφίες του είναι σε δύο στρώματα και έχουν υποστεί σημαντική φθορά.
Αν είστε αθλητικός τύπος ενημερωθείτε για τις δραστηριότητες του πολιτιστικού συλλόγου του Στεφανίου που περιλαμβάνουν πεζοπορίες, ποδηλατοδρομίες και αλεξίπτωτο πλαγιάς.

Ευχαριστούμε για τη φιλοξενία τους: Περιφερειακή Ενότητα Κορινθίας, Πολιτιστικό Σύλλογο Στεφανίου, Ξενοδοχείο ΕΦΥΡΑ, Εθνικής Αντίστασης 52,Κόρινθος, εστιατόριο Φαγητό στου Ανδρέα, Περιάνδρου 52, Κόρινθος, Μιχαήλ Κορδώση, ομότιμο καθηγητή ιστορίας Παν/μίου Ιωαννίνων, Πατρίσια Βαν Ντερ Βαλ, οικονομολόγο, ιστορική ερευνήτρια.